Bánh bèo xứ Quảng: chén bánh từ Huế vào Hội An và Đà Nẵng

Bánh bèo là chén bột gạo hấp mỏng, phủ nhân tôm và mỡ hành, ăn bằng muỗng nhỏ hoặc dao tre ngay trong chén. Món này xuất thân từ Huế, nhưng đi vào xứ Quảng thì đổi dáng: chén bánh to hơn, dày hơn, nhân sền sệt đỏ hồng.

Gốc gác: từ Cố Đô Huế vào xứ Quảng

Bánh bèo là món bánh xuất thân từ Cố Đô Huế, rất thịnh hành ở miền Trung. Món này sinh ra ở cung đình hay ở nhà dân thì vẫn còn tranh luận. Điều chắc chắn là chiếc bánh nhỏ ấy đã theo người đi suốt dải đất miền Trung: Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi đều có bánh bèo riêng của mình.

Tên bánh có thể xuất phát từ hình dạng của nó, giống cái lá của cây bèo. Nhìn chén bánh Huế trắng muốt, mỏng mảnh, tròn trịa như cánh hoa bèo, cách đặt tên ấy rất dễ hiểu.

Đi về phía nam, mỗi vùng sửa lại món bánh theo khẩu vị của mình. Bánh bèo miền Trung phần lớn được đúc bằng chén, nên còn gọi là bánh bèo chén. Bánh Quảng Nam thường to và dày, ăn với nhân là bột nấu nhão gồm thịt, tôm băm và hẹ. Vào tới Sài Gòn, các quán hầu hết bán bánh bèo Huế đậu xanh tôm chấy hoặc bánh bèo bì kiểu Nam bộ.

Chén bánh: bột gạo, đất nung và cái xoáy ở giữa

Bánh bèo Hội An làm từ bột gạo, loại chuyên dùng để làm bánh, đổ trong những chén nhỏ bằng đất nung tráng men, giữa bánh có một cái xoáy. Cái chén vừa là khuôn đúc, vừa là bát để ăn: bánh được dọn nguyên chén, không lấy ra.

Phần nhân là điểm làm nên cá tính của bánh bèo xứ Quảng. Nhân gồm tôm, thịt, trộn với bột gạo xay nhuyễn. Có nơi làm nhân từ tôm đất băm nhỏ xào với bột gạo, gia vị và hành lá Trà Quế. Xào xong, nhân sền sệt vừa phải và có màu đỏ hồng đặc trưng. Một quán kiểu Quảng làm nhân bằng củ sắn và thịt nạc heo băm nhuyễn, xào với gia vị và dầu điều cho sệt.

Trên mặt bánh người ta thêm mỡ hành và đậu phộng rang giã nhỏ. Ở Hội An, bánh còn được rải đậu phộng hoặc ram chiên giòn từ sợi cao lầu, ăn cùng nước mắm vừa vị và ớt xanh Trà Quế.

Quảng và Huế: khác nhau ở chén bánh

Bánh bèo Huế nhỏ, ăn kèm tôm cháy và nước mắm chua ngọt. Bánh mỏng hơn, có bột tôm sấy, ăn với da heo chiên giòn. Ở một quán kiểu Quảng, bánh vừa to vừa dày gấp 3-4 lần bánh bèo Huế.

Bánh bèo phố cổ Hội An

Ở Hội An, bánh bèo có mặt khắp nơi, từ phố đến các vùng quê. Ngoài quán, bánh còn được bán bởi những gánh hàng rong hoặc trên xe đẩy qua phố phường.

Cách ăn đúng điệu Hội An là cầm nguyên chén bánh, dùng xăm tre (tre vót thành hình con dao nhỏ) cắt thành bốn miếng nhỏ. Phần lớn quán trong phố cổ vẫn dùng dao tre truyền thống. Người Hội An ăn bánh bèo vào buổi sáng hoặc xế chiều.

Quán bánh bèo Bà Mỹ phía sau chùa Cầu là thương hiệu quen thuộc với dân phố cổ hơn nửa thế kỷ nay.

Ăn thế nào cho đúng điệu

Múc hay cắt đều được, nhưng thứ tự thì quen thuộc. Cắt bánh bằng dao tre thành bốn miếng, thêm mỡ hành, và tùy khẩu vị thêm ớt, nước mắm cho thơm. Ở Huế thì múc chút nước chấm chua ngọt, cay cay rưới lên bánh, ăn bằng chiếc muỗng nhỏ.

Bánh bèo xứ Quảng ăn kèm chả cua. Không muốn ăn từng chén thì gọi đĩa thập cẩm: chừng 4-5 cái bánh bèo, vài cái bánh bột lọc và miếng chả cua.

Bánh bèo ngọt Hội An

Ngoài bánh bèo mặn, Hội An còn có bánh bèo ngọt. Bột pha nước đường nấu chín nên bánh hấp xong có màu vàng nhẹ.

Ba quán đáng ghé ở Hội An và Đà Nẵng

Chọn quán điểm cao trên Google Maps, nhiều đánh giá, được báo chí nhắc.

Bánh bèo Bà Mỹ, Hội An

Quán lâu đời sau chùa Cầu, nổi tiếng với bánh bèo và bánh cuốn. Địa chỉ: đường Nguyễn Thị Minh Khai, Hội An. Mở cửa từ 6 giờ sáng đến 6 giờ chiều. Google Maps chấm 4,6★ với 57 đánh giá.

Bánh bèo Bà Bảy, Hội An

Quầy bánh ở 2 Hoàng Văn Thụ, phố cổ Hội An, bán từ 12 giờ trưa đến 5 giờ rưỡi chiều. Chị chủ quán phục vụ nhanh nhẹn, nhiệt tình. Google Maps chấm 4,7★ với 210 đánh giá.

Bé Loan, Đà Nẵng

Quán ở 40/10 Trưng Nữ Vương, bán bánh bèo cùng bánh nậm, bánh lọc. Mở cửa từ 6:30 sáng đến 9 giờ tối. Google Maps chấm 4,7★ với 531 đánh giá. Danh sách quán ăn Đà Nẵng và Hội An đầy đủ hơn nằm ở danangoi.com/places/ (opens in a new tab).

Ăn bánh bèo xong, nối tiếp bằng bánh tráng cuốn thịt heo cho một bữa trưa đậm vị Đà Nẵng.

Nguồn ảnh

• Chén bánh bèo phủ nhân thịt băm và hành phi: Wikimedia Commons (opens in a new tab), Christopher Crouzet (CC BY-SA 4.0)
• Bánh bèo rắc đậu phộng, dọn cùng chén nước mắm ớt: Wikimedia Commons (opens in a new tab), Dragfyre (CC BY-SA 3.0)
• Chợ cũ Faifoo (Hội An) trên một bưu thiếp cũ: Wikimedia Commons (opens in a new tab), Khong ro (buu thiep cu) (Public domain)
• Ảnh và video tải lên Google Maps (Ba My Banh Beo on Google Maps (opens in a new tab), Ba Bay Banh Beo on Google Maps (opens in a new tab), Be Loan Banh Beo on Google Maps (opens in a new tab)) bởi mce bro, Huu Tien NGUYEN, quai vat do an, Ngoc Anh Nguyen, Be Loan - Banh Beo, Nam, Loc, Ram It, Tran Nguyen.