Làng rau Trà Quế Hội An: rong bón rau, rau thơm và cách đi chơi

Làng rau thơm sát bên phố cổ

Trà Quế nằm cách phố cổ Hội An khoảng 3 km về phía đông bắc, giữa sông Cổ Cò và đầm Trà Quế. Làng nay thuộc phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng, và hình thành từ thế kỷ XVI. Theo báo chí, những cư dân từ phía Bắc Đại Việt vào đây khai hoang lập làng.

Đọc các trang du lịch cũ, bạn sẽ gặp nhiều con số khác nhau về tuổi làng: hơn 400 năm trong bài năm 2016, hơn 300 năm trong bài năm 2022. Cứ hiểu là vài trăm năm, mốc lập làng là thế kỷ XVI.

Những người đầu tiên không làm ruộng. Họ chài lưới trên sông Đế Võng rồi mới chuyển sang làm vườn, và trước đây cũng sống bằng nghề đánh bắt cá tôm dọc sông Cổ Cò. Nay làng rộng hơn 18 ha, có 202 hộ gắn với nghề, theo Tiền Phong tháng 9/2026.

Rong vùi dưới luống rau

Cái làm nên tiếng của làng nằm dưới lớp đất. Người làng vớt rong ở đầm Trà Quế và sông Đế Võng để bón cho đất, mang về ủ thành phân. Báo Nhân Dân năm 2018 tả cách làm: rải rong đều trên luống, lấp dưới lớp đất khoảng 10 đến 15 cm, rong hoai mục thành chất hữu cơ nuôi cây.

Vì sao phải công phu vậy? Nguồn hữu cơ này làm đất tơi xốp và màu mỡ hơn. Bà Nguyễn Thị Thu, nông dân trong làng, nói chỉ có loại rong tự nhiên này mới hợp với đất Trà Quế. Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An cũng cho biết đầm cho ra rong mềm dùng làm phân, giúp rau xanh tốt và đậm hương.

Đổi lại là năng suất. Rau làng trồng không cao sản, nhưng có nét riêng hiếm nơi nào sánh kịp. Muốn tận mắt xem cách làm thì đi đúng dịp hội làng hoặc theo tour làm nông ở phần dưới.

Trong vườn có những gì

Nghĩ đến rau thơm trước, rau ăn lá sau. Húng, é, hẹ, tía tô, rau răm, hành, ngò, diếp cá là những giống đặc trưng. Làng tính có khoảng 40 loại rau với hương vị riêng, còn một chuyến thăm năm 2014 ghi hơn 20 loại rau lá và rau gia vị. Con số tùy người đếm và đếm lúc nào.

Nhân Dân tả mùa đông trong vườn: ngò và hành thơm nức, húng quế cay nồng, rau cải, mồng tơi, muống ngọt dịu. Rau Trà Quế còn có mặt ở nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng và vài siêu thị.

Trên bàn ăn: cao lầu, mì Quảng, tam hữu

Đây là chỗ làng rau gặp ẩm thực Hội An. Húng, é, rau răm, hành, ngò xuất hiện trong cao lầu, mì Quảng, bánh xèo, các món gỏi và rau sống. Muốn nếm hương rau đậm đà nhất, hãy thử cao lầu, mì Quảng và tam hữu. Tam hữu được nhắc như món đặc biệt của người làng.

Vậy nên khi ăn cao lầu ở phố cổ, nắm rau xanh bên cạnh sợi mì chính là loại rau Trà Quế vẫn trồng. Đĩa rau bên tô mì Quảng cũng thế. Còn cơm gà Hội An là một đĩa khác của cùng phố, nhưng nguồn rau cho món này chưa có tài liệu.

Danh hiệu của làng

Làng có ba mốc ghi nhận, mỗi mốc kèm ngày:

• Ngày 14/2/2016, làng nhận danh hiệu làng nghề truyền thống do UBND tỉnh Quảng Nam trao tặng.
• Tháng 4/2022, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa nghề trồng rau Trà Quế vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hạng mục tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống. Chính quyền Hội An tổ chức lễ đón nhận danh hiệu này.
• Năm 2024, Trà Quế là đại diện duy nhất của Việt Nam được UN Tourism công nhận “Làng du lịch tốt nhất”.

Ngoài rau, làng còn giữ giếng đá Chăm, các miếu, mộ ông Nguyễn Văn Điển và lễ cúng Cầu bông. Các bô lão kể tên làng xưa là Nhự Quế, nghĩa là mùi thơm của rau như hương quế. Hiểu đó là lời kể của làng, chưa phải mốc có ghi chép.

Lễ cúng Cầu bông

Mỗi năm vào mùng 7 tháng Giêng, bà con sắm lễ vật từ sản vật của làng. Trong hội, du khách có thể xuống ruộng cùng nông dân: cuốc đất, làm luống, bón rong, cấy cây giống, gánh nước tưới. Đi dịp Tết là xem trọn cách làm chỉ trong một buổi sáng.

Đi chơi: tour làm nông và lớp nấu ăn

Từ năm 2019, thành phố Hội An triển khai phương án phát triển du lịch cộng đồng ở làng rau. Món chính là tour “Một ngày làm nông dân Trà Quế” (tháng 9/2026): làm đất, tưới nước, bón phân, thu hoạch rau. Lớp nấu ăn dạy bánh xèo, gỏi, món trộn từ rau trồng ngay trong làng. Một bài năm 2014 ghi du khách được hướng dẫn cuốc đất, trồng cây, tưới nước, chăm bón rồi ăn các món như mì Quảng, cao lầu.

Nhiều người đạp xe từ phố cổ ra từ sáng sớm theo hướng đông bắc. Giá tour và lớp học chưa đăng ở đây (tính đến tháng 11/2026), bạn hỏi nơi tổ chức khi đặt.

Mê làng nghề Hội An thì gốm Thanh Hà là điểm dừng kế tiếp.

Ảnh (1)

• Christophe95, CC BY-SA 4.0 (mở tab mới)